Bức tranh kinh tế vĩ mô toàn cầu đang chứng kiến nhiều chuyển biến phức tạp do các xung đột địa chính trị kéo dài và sự đứt gãy cục bộ của chuỗi cung ứng. Là một nền kinh tế có độ mở lớn, Việt Nam không thể tránh khỏi những xung lực ép từ thị trường quốc tế lên mặt bằng giá cả trong nước. Việc theo dõi sát sao tình hình lạm phát hiện nay là điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp, nhà đầu tư định hình lại dòng tiền và bảo toàn nguồn lực tài chính. Báo cáo dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết và các kịch bản diễn biến giá cả từ nay đến cuối năm.
Báo cáo số liệu thực tế về chỉ số giá tiêu dùng CPI toàn quốc
Các dữ liệu thống kê kinh tế mới nhất phản ánh rõ ràng áp lực đang gia tăng lên mục tiêu kiểm soát lạm phát bình quân 4.5% mà Quốc hội đã đề ra. Nhìn vào tình hình lạm phát hiện nay, có thể thấy mặt bằng giá cả không còn duy trì trạng thái đi ngang ổn định như giai đoạn trước.
Tốc độ tăng trưởng CPI theo tháng và theo cùng kỳ năm trước
Báo cáo từ Tổng cục Thống kê ghi nhận chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đã có xu hướng bứt tốc mạnh mẽ, đặc biệt tăng tới 5.46% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức tăng chỉ số giá tiêu dùng theo năm chạm ngưỡng cao nhất trong vòng vài năm trở lại đây. Diễn biến này chứng minh rằng tình hình lạm phát hiện rõ ràng đang chịu sức ép cộng hưởng từ nhiều phía, tạo nên một mặt bằng giá mới đối với phần lớn các phân khúc sản phẩm tiêu dùng cốt lõi trên thị trường.
Sự dịch chuyển đáng ngại của chỉ số lạm phát cơ bản
Không chỉ dừng lại ở CPI tổng thể, chỉ số lạm phát cơ bản (đã loại trừ biến động giá lương thực và năng lượng) cũng tăng tốc lên mức 4.66%. Việc lạm phát cơ bản neo ở mức cao cho thấy áp lực tăng giá đã lan tỏa sâu vào kết cấu kinh tế, chứ không còn là biến động nhất thời của vài mặt hàng đơn lẻ. Xem xét tình hình lạm phát hiện tại dưới góc độ này, giới phân tích cảnh báo về nguy cơ hình thành kỳ vọng lạm phát trong tâm lý người tiêu dùng, thúc đẩy việc tăng giá dây chuyền.
Áp lực từ các nhóm hàng hóa chiếm tỷ trọng lớn trong rổ CPI
Phân tích sâu rổ hàng hóa tính CPI, nhóm giao thông và nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt, vật liệu xây dựng đang là hai động lực chính đẩy chỉ số giá đi lên, với mức tăng lần lượt là 11.08% và 7.95%. Sự leo thang của giá gas, giá điện sinh hoạt và chi phí thuê nhà đã tác động trực tiếp đến chi tiêu của các hộ gia đình. Đứng trước tình hình lạm phát hiện nay, gánh nặng chi phí sinh hoạt đang hiển hiện rõ nét hơn bao giờ hết, buộc người dân phải thắt chặt hầu bao đối với các dịch vụ không thiết yếu.
Những nguyên nhân cốt lõi đẩy mặt bằng giá cả tăng cao
Để tìm ra giải pháp ứng phó thích hợp, việc bóc tách các nguyên nhân gốc rễ cấu thành nên tình hình lạm phát hiện nay là vô cùng quan trọng. Các chuyên gia tài chính chia các xung lực này thành nhóm chi phí đẩy quốc tế và sức ép từ cầu kéo nội địa.
Nguồn cơn lớn nhất tác động tới tình hình lạm phát hiện tại chính là làn sóng “lạm phát nhập khẩu” thông qua kênh năng lượng. Giá dầu Brent thế giới liên tục biến động mạnh do rủi ro địa chính trị tại Trung Đông leo thang, đẩy giá xăng dầu trong nước tăng liên tiếp qua các kỳ điều hành.
Chi phí logistics và vận tải biển neo cao gián tiếp làm tăng giá thành các loại nguyên nhiên vật liệu nhập khẩu phục vụ cho sản xuất trong nước. Do đó, tình hình lạm phát hiện nay mang đậm đặc tính của lạm phát chi phí đẩy, gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận của toàn bộ khối doanh nghiệp sản xuất.
Bên cạnh chi phí đẩy, các nhân tố nội tại như việc thực hiện lộ trình tăng lương, điều chỉnh giá các dịch vụ công do Nhà nước quản lý (y tế, giáo dục) theo hướng tính đúng tính đủ cũng đóng góp một phần đáng kể. Thêm vào đó, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế, nhu cầu tiêu dùng, đầu tư công và tăng trưởng tín dụng cũng được đẩy mạnh.
Khi tổng cầu phục hồi nhanh hơn tốc độ cung ứng của chuỗi cung ứng, tình hình lạm phát hiện nay đương nhiên sẽ phải gánh thêm áp lực từ phía cầu kéo, khiến việc hạ nhiệt giá cả trở nên thách thức hơn.
Giải pháp điều hành vĩ mô và chiến lược thích ứng cho dòng tiền
Sự chuyển dịch của mặt bằng giá cả đòi hỏi các cơ quan quản lý cũng như các chủ thể kinh tế phải nhanh chóng thực thi các kịch bản ứng phó đồng bộ để giảm thiểu thiệt hại.
Về phía cơ quan quản lý, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ để kiềm chế tình hình lạm phát hiện nay không vượt tầm kiểm soát. Các công cụ thị trường mở (OMO) được vận hành linh hoạt để điều tiết lượng thanh khoản dồi dào trong hệ thống ngân hàng. Đồng thời, việc chủ động kiểm soát chặt chẽ dòng vốn tín dụng chảy vào các phân khúc đầu cơ rủi ro cao giúp giảm áp lực bong bóng tài sản, bảo đảm sự ổn định vĩ mô vững chắc.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, việc thấu hiểu tình hình lạm phát hiện tại sẽ giúp thay đổi chiến lược quản trị kịp thời. Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát, cơ cấu lại chuỗi cung ứng, tìm kiếm nguồn nguyên liệu nội địa để thay thế hàng nhập khẩu đắt đỏ nhằm tối ưu hóa chi phí sản xuất. Về mặt tài chính, cần ưu tiên nắm giữ dòng tiền mặt an toàn, hạn chế tối đa việc sử dụng đòn bẩy tài chính quá đà trong bối cảnh áp lực lãi suất có xu hướng nhích tăng theo đà lạm phát.
Lời kết
Mặc dù tình hình lạm phát hiện nay đang đặt ra những bài toán hóc búa cho nền kinh tế, nhưng đây vẫn là những biến động nằm trong kịch bản dự phòng và có khả năng kiểm soát. Sự quyết liệt của Chính phủ trong việc bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu cùng chính sách tiền tệ linh hoạt sẽ là bệ đỡ vững chắc để kéo CPI dần về vùng an toàn trong nửa cuối năm.
Nắm bắt bản chất và dự báo đúng tình hình lạm phát hiện nay chính là chiếc chìa khóa giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định phân bổ tài sản thông minh, bảo vệ thành quả kinh doanh trước những làn sóng biến động của thị trường.